Gazi Turali-begova (Poljska) džamija

Džemat Poljske džamije spada u najstarije tuzlanske džemate. Džemat se razvio izvan nekadašnjeg gradskog utvrđenja, na ravnom i otvorenom prostoru, oko džamije Gazi Turali-bega. Džamija je situirana u centru Tuzle, pored glavne gradske ulice, koja danas nosi naziv Turali-begova ulica, po osnivaču džamije. U historijskim izvorima još je evidentirana kao mahala mesdžida Turali-bega 1600. godine. Iz vakufname koju je objavio Hamdija Kreševljaković vidljivo je da je Turali-beg osnovao džamiju u Donjoj Tuzli i do nje osnovnu školu (mekteb) prije februara 1572. godine, kada je bila legalizirana zakladna povelja, te upravo oko tih ustanova razvila se mahala i krajem XVI stoljeća predstavljala je drugu mahalu po veličini u Donjoj Tuzli koja je broja 53 kuće poreskih obaveznika. Prema dostupnim podacima, Turali-beg je vršio visoku dužnost sandžak-bega u Smederevskom, Sremskom i Zvorničkom sandžaku i bio veliki legator objekta u Donjoj Tuzli i drugim mjestima. Turali-beg je savremenik Gazi Husrev-bega, a njegove ime prvi put se spominje nakon Bitke na Mohaču 1526. godine. Može se reći da je jedan od osnivača moderne Tuzle, jer je razvojem zanatstva i trgovine udario temelje njenom budućem privrednom razvoju. Džamiju Gazi Turali-bega zovu još i Poljska džamija, jer je tu nekada bilo široko polje i šuma. Gazi Turali-begova džamija s haremom i turbe proglašeni su nacionalnim dobrom 2005. godine od strane Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika BiH. To je najpoznatiji objekat Gazi Turali-bega i spada među najmonumentalnije džamije na području sjeveroistočne Bosne. U jednom vremenu ona je bila jedno od duhovnih središta stanovnika Tuzle.

Zbog njene jedinstvenosti i monumentalnosti Medžlis Islamske zajednice Tuzla preduzeo je sve neophodne mjere da se Poljska džamija obnovi u klasičnom osmanskom stilu iz XVI vijeka, s velikim trijemom i visokom munarom. Zbog priprema i izvođenja konzervatorsko-resturatorskih radova u kompleksu džamije i izgradnje Turali-begova vakufa, džamija nije bila u funkciji u periodu 2003-2013. Minber je s bočnih strana zaštićen zatvorenom ogradom i s kosim zaštitnim letvama koje služe kao rukohvat za hatiba. Prateći liniju ograde s bočne strane stilizirani su kružići, kao najistaknutiji dekorativni detalji. U haremu Turali-begove džamije na prostoru ispred ulaza u džamiju i turbeta, nalaze se četiri mezara s nišanima. Najstariji nišani su od zelene sige s turbanom bez natpisa. Moguće je da je ranije i postajao natpis, ali su nišani u velikoj mjeri potonuli u zemlju, tako da se ne vidi. Nišani od bijelog kamena s natpisom arapskim slovima podignuti su nad mezarom hadži Osman-bega Azabagića, oca bivšeg reisul-ulema h. Mehmeda Teufika-ef. Azabagića, vrlo uglednog građanina Tuzle. U haremu ove džamije posljednji je ukopan Redžep-ef. Muminhodžić, autor Talimul-l-islama, jednog od najpoznatijih udžbenika za mektepsku nastavu kod nas. Turbe je situirano u prostoru harema, ispred ulaza u džamiju, uz Turali-begovu ulicu. Kako ne postoje kameni nišani, ne zna se tačno ko je ovdje ukopan. Postoji predanje da je to evlija šejh Abdurahman efendija, dok drugo predanje kaže da je ovdje ukopan majstor koji je gradio džamiju.

U blizini džamije se nalazio mekteb s abdesthanom, koji je bio podignut na mjestu ranije izgrađenog mekteba za koji se zna da je postojao oko 1890. godine. Novi mekteb je poznat kao ženski, vjerovatno zbog toga što je u njemu bila organizirana vjerska pouka samo za žensku djecu. Mektebsku nastavu je 1940. godine pohađalo 280 učenica i bez ikakve sumnje, imao je značajnu ulogu u razvoju islamskog obrazovanja u Tuzli. Prema sjećanju naših savremenika, sedamdesetih godina prošloga stoljeća zgrada mekteba nije više postojala u dvorištu ove džamije, zbog čega je porušena, nije poznato.

Radovi na obnovi džamije započeti su 2007. godine, a džamija kao centralni dio, svečano je otvorena 14. septembra 2014. godine. U novonastalim okolnostima haremu se pristupa preko stepeništima obloženog mermernim pločama i silaznim rampama čiji nagib prilagođen kretanju pješaka i osoba sa fizičkim poteškoćama u kretanju. U Gazi Turali-begovoj džamiji se održava redovno i mekteb ali i za vrijeme ramazana ovdje se uči i hafiska ženska mukabela. Imam ove obnovljene džamije je hafiz Merim-ef. Đulović.

(Informacije o džematu su preuzete iz Monografije Tuzlanski džemati, autora Šefke Sulejmanovića - Tuzla 2016. godine)

IMG 41c98386f6719fa3092964708211ae76 V

OPCIJA 2

 

zekatpreporod

 

 

YOUTUBE

Gazi Turali-begov vakuf

Turali Begov Vakuf

Administrativno-poslovni centar „Gazi Turali-begov vakuf“ smješten je nedaleko od Gazi Turalibegove džamije.

U administrativnom dijelu zgrade vakufa smješteno je sjedište Medžlisa Islamske Tuzla.

Opširnije...



 

Menu