U amfiteatru Behram-begove medrese u Tuzli u četvrtak, 9. jula 2026. godine, upriličena je projekcija dokumentarnog filma „No lomite munar i džamiju“, autora Avde Huseinovića.
Projekciji je prisustvovao i autor filma, koji se ovom prilikom obratio prisutnima govoreći o nastanku dokumentarca, motivima koji su ga potaknuli na njegovo snimanje te važnosti dokumentovanja sistematskog uništavanja džamija u Bosni i Hercegovini. Istakao je da rušenje džamija predstavlja jedno od velikih nekažnjenih djela počinjenih tokom agresije na Bosnu i Hercegovinu, navodeći da je za ovaj segment ratnih zločina optužnica podignuta protiv samo jednog generala JNA, koji je i dalje nedostupan pravosudnim organima. Huseinović je podsjetio da se pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju prvi put u sudskim postupcima govorilo o rušenju džamija kao dijelu progona i uništavanja kulturne i vjerske baštine, te ukazao da rušenje džamija u Bosni i Hercegovini nije započelo tek agresijom 1992. godine, nego da je prisutno i u ranijim historijskim periodima.
Naslov filma preuzet je iz stiha „No lomite munar i džamiju“ iz Gorskog vijenca, koji se u javnom prostoru navodi kao primjer književnog motiva povezanog s pozivom na rušenje džamija. Polazeći od tog simboličkog okvira, film kroz arhivsku građu, svjedočenja i dokumente tematizira sistematsko i organizirano rušenje džamija i drugih objekata Islamske zajednice tokom agresije na Republiku Bosnu i Hercegovinu od 1992. do 1995. godine.
Film donosi niz manje poznatih ili gotovo zaboravljenih historiografskih činjenica koje su prvi put objedinjene i predstavljene javnosti na ovako temeljit način. Njihova vrijednost nije samo u novim saznanjima, već i u načinu na koji su predstavljena i kontekstualizirana, podstičući gledaoce na dublje promišljanje, istraživanje i odgovoran odnos prema kulturi sjećanja.
Tokom agresije na Bosnu i Hercegovinu srušeno je 614 džamija, 218 mesdžida, 69 mekteba, četiri tekije, 37 turbeta i 405 drugih vakufskih objekata. Film dokumentira razmjere razaranja islamske vjerske i kulturne baštine te podsjeća na važnost njenog očuvanja i dokumentovanja.
Film je nastao u produkciji „Pravda“, uz generalno pokroviteljstvo Islamske zajednice Bošnjaka Sjeverne Amerike i Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini.
Dokumentarni film „No lomite munar i džamiju“ nije samo filmsko ostvarenje, već rezultat višegodišnjeg istraživačkog rada i nastojanja da se dokumentuju činjenice o sistematskom uništavanju islamske vjerske i kulturne baštine u Bosni i Hercegovini te sačuva sjećanje na jedno od najtežih poglavlja njene novije historije.
